Bugün ne öğrendim? 32 Kataloglamanın sihirli dünyası ve indexleme

Bugün takip ettiğim eğitimden bir bölümü değil, bu akşam sınavım olan Bilgi Araştırmalarına giriş dersinin notlarına sizinle birlikte bir göz atacağım. Elimdeki eğitim bittikten sonra büyük ihtimalle bu hafta bitecek. Bu arada bahar dönemi başlangıçından beri Hacettepe Üniversitesi Bilişim Enstütüsünde Bilgi Yönetimi öğrencisiyim.

Bu dersin amacı temel kütüphanecilik bilgilerinin kazandırılması. Bir kitap nasıl kataloglanır nasıl indexlenir bunları öğreniyoruz.

İki tür kataloglama seçeneğimiz var biri geleneksel olan Anglo- Amerikan Kataloglama kuralları diğeri ise MARC gösterim şekli. Bu akşam ki sınavda marc çıkacağı için ondan bahsedeceğim. Bir de derste öğrendiğim Anglo- Amerikan Kurallar(AACR) Milli Kütüphanedekine pek uymuyor. Bu sebepten dolayı bu konuyu bir ekran görüntüsüyle kapatacağım.

Anglo-Amerikan Kataloglama Kurallarına göre bir kitabın kataloglanması

MARC’in açılımı ne ?

MA: Machine (Makina)
R: Readable(okunabilir)
C: Catalogue (Katalog)

MARC’ı öbüründen ayıran ne?

En önemli kısmı daha bilgisayar kullanımına uygun olması, AACR gibi hızalama temmelli değil. Her bölümünb kendine ait bir başlığı var. Mesela 100a kitap yazarı için kullanılıyor.

Milli kütüphaneden MARC’a bir örnek

Şimdi de alanları tanıyalım.

020-ISBN
022- ISSN
041- Dil Kodu (Tur-Eng-Fra gibi)
050- LC no
082-DDC
100a- Temel giriş(duruma göre yazar adı kurum adı) Tüzel kişilik için 110a.
245a- Eser adı b-Paralel eseradı c-sorumluluk
250a-Basım
260a- Yayın yeri b-yayıncı c-yayın tarihi
300a- Fiziksel Niteleme(Boy-en-sayfa sayısı)
490a- Dizi
500a- Dizin var
502a- Kaynakça var
650a-Konu
700a- Yazar ek giriş
856a-URL

Gelelim şimdi sınıflandırmaya, Anlamak için sınıflandırmak gerekir. Bilim sınıflandırma temellidir.

2 tane sınıflandırma yöntemi var biri Melvil Dewey’in geliştirdiği Dewey Decimal Classification System (Dewey onlu sınıflama) DDC diğeri de Amerika kongre kütüphanesinde(en büyük kütüphane) kullanılan Library of Congress Classtification- LC

Melvil Dewey- Bu çılgın adam kendi sınıflama sistemini oluşturmuş.

Dewey’in DOS adı verilen 4 ciltlik bir serisi var, bunun ilk cildi tablolar son cildi dizin yani ilk ona bakmamız gerekiyor. 2.3 cilt daha ayrıntılı arama yapmamızı sağlıyor. Numaralarla yer belirtiyoruz. konu ve bölge sırasıyla gidiyor. ilk 3 rakamdan sonra nokta koyuyoruz.

Örneğin:Bursa’nın Göç tarihi kitabı için
Göç: 304.82
Bursa ise 562 23
Yani, 304.825 622 3

Biraz da LC’den bahsedeyim. Aralarındaki en büyük fark Dewey’e göre daha ayrıntılı olması. MARC’da 650a kısmına denk geliyor.

3 tane temel bileşeni var. Sınıflama, yazar no (Benim ve babamın ki Or4) ve yıl
Bunlar bize ye numarasını veriyor.

Yazar adları eğer Orhan gibi sesli harflerle başlıyorsa ilk 2 harf kullanılır. Eğer sessiz harfle başlıyorsa sadece ilk harf kullanılır mesela Bombacı için B7.

Bir örnek yapalım.

Psikolojiyi Anlamak kitabı
050a- BF(konu başlığı her konu için ayrı kitap var.)39 M834 2002
650a- Psychology

Son olarak da biraz indexlemeden bahsetmek istiyorum. İndex yani dizin içeriğin konusal analizini yapmak, sınıflandırmaya çok benziyor fakat bu daha ayrıntılı. Kitapların arkasında bulunan dizinler buna bir örnektir.

Abstract yani öz çıkarma işlemi ise biraz daha farklıdır.250- 750 kelime arasındadır ve makalenin ya da kitabı kısaca neden bahsettiğinden söz eder.

Benim anlatacaklarım bu kadar bu dersi alan tek kişi ben olduğum ve ders notlarımı paylaşmayı sevdiğim için sizinle paylaşmak istedim umarım birilerinin işine yarar.

ileri okuma için yukarıdaki kitabı indirebilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s